IOM'un misyonu

    1991'de Körfez Savaşı krizi esnasında kurulan IOM, göç yönetimi ve insan ticaretiyle mücadele konularında Türk Hükümetine her açıdan yardımcı olmaktadır. IOM, acil durumlarda yardım, mültecilerin yeni bir ülkeye yerleştirilmesi, gönüllü geri dönüşlere yardım, göçmen sağlığı, para gönderme ve yasal göç seçeneklerinin desteklenmesi gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Merkezi İsviçre'nin Cenevre şehrinde bulunan, hükümetler arası bir kuruluş olan IOM, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerden toplam 112 üye devletten oluşmaktadır.

    Türkiye, IOM'in Ankara'daki diplomatik misyonunun yasal statüsünü, imtiyazları ve dokunulmazlıklarını tanımlayan karşılıklı bir anlaşmayı onaylamasının ardından Kasım 2004'te kuruluşa üye devlet statüsüyle katılmıştır. Birleşmiş Milletler ve tüm bağlı kuruluşlarıyla (UNDP, UNFPA,UNHCR, UNICEF ve ILO) yakın işbirliği içerisinde çalışmakla birlikte, bağışlardan elde edilen gelirlerle finanse edilen bağımsız bir kuruluştur. IOM ve dünya çapındaki faaliyetleriyle ilgili daha fazla bilgiye ulaşmak için www.iom.int web adresini ziyaret edebilirsiniz. IOM'in Türkiye'de Ankara ve Istanbul olmak üzere iki ofisi bulunmaktadır.

    İnsan Ticaretiyle Mücadele:

    IOM Türkiye, insan ticaretinin önlenmesi, tacirlerin yargı önüne çıkarılıp cezalandırılması ve insan ticaretine maruz kalanların korunması gibi insan ticaretiyle ilgili alanların tümünde aktif olarak yer almaktadır. IOM şu anda Türkiye hükümeti tarafından koordine edilen, $700,000 Amerikan Hükümeti finansmanlı, insan ticaretiyle mücadele programını hayata geçirmektedir. Bir yıllık projenin amacı, ülke çapında bilgilendirme ve bilinçlendirme kampanyası ile insan ticaretini önleme, kanun uygulayıcıların eğitimi ve insan ticaretine maruz kalanlara doğrudan yardım edilmesi yoluyla insan ticaretinin önüne geçilmesidir. Bu proje kapsamında potansiyel insan ticareti mağdurları sınır geçişlerindeki kilit noktalarda bilgilendirilmektedir. Bilgilendirme amacıyla bireylere verilen kartlarda insan ticaretinin oluşmasına dair tehlike işaretleriyle ilgili gerçekler ve acil yardım için ülkenin her yerinden ücretsiz arayabilecekleri üç haneli 157 telefon yardım hattının numarası yazılıdır. Kampanya kapsamında televizyon ve radyo reklamlarıyla ve bilgilendirme web sitesiyle tüm halkın bilgilendirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca program kapsamında polis ve jandarma personelinide içeren 150 kişilik yasa uygulayıcı personelin eğitiminden sorumlu olacak eğitmenlerin insan ticaretine ilişkin gerçekler, nedenleri ve en iyi uygulamalar konularında eğitilmeleri hedeflenmektedir.

    Amaç, artan tespit ile, insan ticareti yapanların yargıya intikal oranının ve cezalandırılmalarının arttırılması ve insan ticaretine maruz kalanların korunmasıdır. Doğrudan yardım kapsamında, en az 50 insan ticareti mağduruna kalacak yer, tıbbi ve diğer hizmetler sağlanmaktadır. İstanbul'da bulunan İnsan Kaynakları Geliştirme Vakfı tarafından işletilen sığınmaevi personelinin eğitilmesi ve sığınağın faaliyetlerinin geliştirilmesi için finansman ayrılmıştır. Ayrıca mağdurların ülkelerine geri dönüşleri, seyahatleri ve yeniden entegrasyonları için de finansman ayrılmaktadır.

    İnsani Göç:

    IOM, UNHCR tarafından kabul edilen mültecilerin Türkiye dışında bir yere yerleştirilmesi için yerel ve uluslar arası ulaşım yardımı sunar. Bu yerleşim yerleri arasında Amerika, Kanada, Avustralya, İsveç, Norveç, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa ve Hollanda bulunmaktadır. İnsani yardım programı kapsamında ayrıca, aile üyeleri yurtdışında yasal oturma izni almış olan bireylere yeniden birleştirme hizmetleri sunulur. Bu hizmet Batı Avrupa ve Kuzey Amerika'daki hükümetlerin talebi üzerine sunulur. Talepte bulunan hükümet örnekleri arasında Amerika Birleşik Devletleri, İsveç ve İsviçre bulunmaktadır. Ek bir program alanı da Avustralya, Finlandiya ve Norveç'ye yerleştirilmek üzere seçilen mültecilere kültürel oryantasyon sunulmasıdır. Oryantasyon programı yerel coğrafya, tarih, ulaşımla ilgili yasa ve haklarla ilgili bilgilendirmeyi içermektedir. Kültürel çeşitlilik, istihdam ve eğitim fırsatlarıda eğitimin bir bölümünü oluşturmaktadır.

    Kapasitenin oluşturulması:

    Sürdürülebilirlik IOM program faaliyetlerinin özünü oluşturan özelliktir. Şu anda uygulamada olan insan ticaretiyle mücadele programları sayesinde IOM kendisini insan ticaretiyle mücadeleye adamış sivil toplum örgütleri ile sürdürülebilir bir ağın inşası için gerekli temeli atmaktadır. Buna yönelik faaliyetler arasında Sivil Toplum Örgütünün kapasitesinin bir uzman değerlendirmesine tabi tutulması, stratejik öneriler yapılması ve uzun vadeli hedeflerin ve bunların gerçekleştirilmesi için gerekli araçların somutlaştırılmasını amaçlayan sonuç-temelli bir atelye çalışmasının yapılması bulunmaktadır. Sivil Toplum Örgütü programı ABD Hükümeti ve İstanbul'daki İsveç Konsolosluğu tarafından finanse edilmektedir. Ayrıca eğitim de IOM faliyetlerinini önemli bir bölümünü teşkil etmektedir. 2004'te, IOM,Türkiye'deki yasa uygulayıcılar için verilen insan ticaretiyle mücadele konulu 10'dan fazla eğitime iştirak etmiş veya organize etmiştir. 2005 yılı için de en az yedi eğitim planlanmıştır. Yasal mercilerce belirlenen insan ticaretine maruz kalmış bireylerin sayısı verilen eğitimlerden sonra büyük bir artış göstermiştir (2003 yılında 102 kişiyken 2004 yılında 266).

    Araştırma:

    IOM Ankara, araştırmayı tüm önemli program faaliyetlerinin temeli olarak görür. IOM hali hazırda halkın insan ticaretine karşı tutumlarını araştıran geniş çaplı bir çalışma ve Moldova'dan Türkiye'ye gelen düzensiz göçmenlerin iletişim şebekelerine ilişkin bir antropolojik çalışma yürütmektedir. İlerisi için planlanmış ya da hali hazırda devam eden diğer projeler arasında Türkiye içerisindeki yurt içi insan ticaretinin değerlendirilmesi ve insan ticaretiyle mücadeleye yönelik yasal çabaların kapsamlı bir incelenmesi yer almaktadır. Bunlar "Türkiye'de Transit Göç" ve "Düzensiz Göç ve Kadın Ticareti: Türkiye Örneği" konulu geçmiş çalışmalardan faydalanmaktadır.

    Geçmiş programlar:

    Türkiye jeo-politik önemi olan bir kesişme noktasıdır ve IOM son on yılda yaşanan büyük çaplı göç ve mülteci krizlerinin hemen hemen tamamında aktif rol oynamıştır. Körfez Savaşı esnasında, Birleşmiş Milletler yabancı işçilerin Irak'tan ve Kuveyt'ten dönüşü için öncü kuruluş olarak IOM'i atamıştır. IOM savaş esnasında kuzey Irak'a kaçan yüz binlerce insana ve ailelerine yardım etmiştir. Bu mülteciler tahliye, başka bir ülkeye yerleşme ve ülkelerine geri dönmek istemişlerdir. IOM, 1990 ve 1994 yılları arasında 650,000 bireye yardım etmiştir. 1996 yılında Kuzey Iraklı 6350 Kürdün tahliyesi için insani yarım kapsamında hava köprüleri oluşturulmuştur. 1999 yılında Kosova'daki savaş esnasında IOM 5,765 Kosovalıyı Türkiye'ye tahliye etmiş bunlardan 2200'üne geri dönüş yardımı sağlamıştır. Diğer alanlarda, IOM son derece kalifiye Boşnak ve Afgan vatandaşlarının ülkelerine dönerek yeniden yapılanma sürecinde görev almalarını sağlamış, sığınma talepleri geri çevrilen Iraklıların ülkelerine dönmelerine yardımcı olmuş ve 2001 yılında yaşanan savaş esnasında Afganistan'a insani yardım kapsamında yapılan 6 milyon dolarlık finansmanın koordinasyonunu yürütmüştür. Bosna Hersek ve Kosovo seçimlerinin yanı sıra bu Ocak ayında IOM Ankara, Türkiye'deki Iraklı vatandaşların ülkeleri dışından seçimlere katılmasını sağlamıştır.

    IOM Ankara Ofisi:

    IOM Ankara ofisinin insan ticaretiyle mücadele ve göç ile ilgili projelerinin uygulanması tecrübeye sahip bir ekip tarafından yürütülmektedir. 2004 Eylül ayında göreve gelen Misyon Şefi Marielle Sander Lindstrom kamu idaresi, Proje yönetimi, göç yönetimi ve insan ticaretiyle mücadele konularında 15 yılı aşkın bir tecrübeye sahiptir. Moldova'daki IOM ofisinin Misyon şefi olarak insan ticaretinin etkisine birinci elden şahit olmuştur. IOM Ankara'daki görevi esnasında, insan ticaretiyle mücadele programının uygulamasının denetlenmesinden ve bütçe ve idare prosedürlerinin yürütülmesinden sorumlu olmuştur. Acil durum yardım operasyonları ve mültecilern başka yerlere yerleştirilmeleri konularında 13 yılı aşkın tecrübesiyle Kıdemli Operasyon Asistanı Yasar Oğul son on yıldır yaşanan büyük çaplı bölgesel çatışma ve sonrası kriz durumların hemen hemen tamamında görev almıştır. Bu krizler arasında Kosova savaşı, 1991 Körfez Savaşı ve Afganistan, Doğu Timor krizleri sayılabilir. Oğul'a altı kişilik bir operasyon ekibi destek vermektedir. Kıdemli İnsan Ticaretiyle Mücadele Asistanı Meltem Ersoy insan ticaretiyle mücadele alanında yaklaşık 5 yıldan beri çalışmaktadır. Ersoy tüm bölgede insan ticaretiyle mücadeleyle ilgili konularda en iyi eğitmen olarak tanınmaktadır. Tüm Türkiye'den 2000'den fazla savcı, polis ve hakime çalıştaylar, seminerler, temel oryantasyon hizmeti ve konferans vermiştir. Ayrıca insan ticareti mağduru 200'den fazla bireye doğrudan yardım hizmeti sunmuştur. Kıdemli İdare ve Finasman Asistanı Can Açikgoz 1991 yılından beri IOM Ankara'da görev yapmaktadır. Açıkgöz muhasebe, bütçe geliştirme ve personel yönetimi konularında geniş tecrübeye sahiptir.

IOM Ankara Ofisi'nin tarihçesi

1991	IOM, Körfez Savaşı Esnasında ilk ofisini Türkiye’de kurdu. Ofisleri Ankara ve Silopi’de açıldı.
1994	Istanbul ofisi açıldı. IOM, 1990 yılından beri İran ve Irak'tan 650,000 mülteciye yardım etti.
1995	IOM ve Türk Hükümeti arasında IOM ofisinin yasal statüsü, imtiyazları ve dokunulmazlıklarını kapsayan karşılıklı bir anlaşma imzalandı.
1996	IOM'un yönettiği insani hava köprüsü operasyonu esnasında Kuzey Iraklı 6350 Kürt tahliye edildi.
1997	IOM Türkiye'de yaşayan Bosnalının ülkelerinin dışında oy kullanmasına yardım etti. Transit Programı çerçevesinde yoksul ve gerekli belgeleri olmayan göçmenlerin Batıdaki varış noktalarına ulaşmalarına yardım etti.
1998	IOM 4000 Bosnalı mülteciye kalacak yer sağlanmasına yardım etti. Türk vatandaşlar için yürüttüğü TREP programı ile sığınma talepleri İsviçre tarafından reddedilen vatandaşlara gönüllü geri dönüş yardımı sundu.
1999	IOM, 1273 Bosnalı mültecinin Türkiye'den dönüşü için dönüş yardımı sağladı. Ayrıca IOM Ankara Kosova savaşı esnasında 5,765 Kosova vatandaşını Türkiye'ye tahliye etti ve 2200 vatandaşa geri dönüş yardımı sundu.
2001	IOM, 2001 savaşı esnasında Afganistan'a insani yardım kapsamında yapılan 6 milyon dolarlık yardımı koordine etti, Türkiye'den temin ettiği çadırları Afganistan'a ulaştırdı.
2002	IOM, Türkiye üzerinden Transit Göç çalışmasını tamamladı. Anadolu Gelişim Vakfı nın koordinasyonunda, Hollanda, İsveç ve İsviçre tarafından finanse edilen Iraklı vatandaşların geri dönüşü sürecini yürüttü.
2004	Türkiye, IOM'un 109. üyesi oldu. IOM, İtalyan hükümetinin finansmanıyla Türk yasa uygulayıcılarının insan ticaretiyle mücadele konusunda çok yönlü eğitilmesi çalışmalarını yürüttü. IOM, insan ticareti mağduru 62 kişinin ülkelerine dönmelerine yardım etti.
2005	ABD hükümeti IOM tarafından hayata geçirilecek 600,000 dolarlık insan ticaretiyle mücadele programını finanse ediyor. Program Türk hükümeti tarafından koordine ve ortak finanse ediliyor ($100,000). 2005 yılının ilk üç ayında, 2004 verilerine yaklaşarak, insan ticareti mağduru 50'den fazla kişiye yardım edildi. IOM, Türkiye'deki Iraklı vatandaşlarının ülkeleri dışında oy kullanmalarıyla ilgili süreci yürüttü. İstanbul'daki İsveç Konsolosluğu, IOM'u, Sivil Toplum Örgütlerinin insan ticaretiyle mücadele kapasite ağını kurmak için stratejik plan hazırlamayı içeren yeni bir projeyi finanse ediyor.

IOM Ülke Stratejisi

    IOM programları sürdürülebilir olmalı, hükümet ve çalışanları tarafından desteklenmeli ve uluslar arası insan haklarının en yüksek standartlarına bağlı olmalıdır. Öncelikle IOM-Ankara göç yönetimi konusunda hükümetle işbirliği içerisinde çalışır. Bu düzensiz göç, işgücü göçü ve yasal göç alternatifleri içerir. İkinci olarak, IOM hükümetin ve sivil toplum örgütlerinin insan ticaretiyle mücadele konusundaki kapasitesini inşa eder. Bu, yasal yaptırımların etkililiğinin geliştirilmesini ve insan ticareti mağdurlarına yönelik korumanın genişletilmesini ve insan ticaretiyle ilgili olarak halkın bilincinin ve insan ticaretinin önlenmesine yönelik çabaların arttırılmasını içerir. Üçüncü olarak, IOM hükümetler arasında uluslar arası iletişimi ve lojistiği kolaylaştırır. Bu açıdan kilit faaliyetlerden birisi Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü için Destek faaliyetidir. Son olarak da, IOM Türk hükümetinin, bakanlık ve alt birimlerinin siyasi hedeflerini gerçekleştirmeye yardımcı olmak amacıyla araştırma çalışmaları yürütür ve teknik uzmanlık hizmeti sunar. Her alanda, IOM kendine temel ilke edindiği "Göç herkesin faydası doğrultusunda yönetilmelidir" kuralına sadık kalır.